Encyklopedia Gier Top Gry Daty premier Beta testy Screeny Redakcja poleca Katalog firm Słownik PC PS4 PS3 Xbox One Xbox 360 Switch Andro iOS

Crystal Dynamics

Firma producent wydawca

Crystal Dynamics to istniejące od 1992 roku roku amerykańskie studio deweloperskie (a początkowo również wydawca gier) na komputery osobiste oraz konsole. Od roku 2009 firma jest częścią japońskiego giganta wydawniczego, koncernu Square Enix. Siedziba studia zlokalizowana jest w mieście Redwood City w stanie Kalifornia, a kluczowymi osobami w Crystal Dynamics są Ron Rosenberg oraz Scott Amos. Pierwszy z nich rozpoczynał swą karierę w studiu Mad Doc Software (obecnie Rockstar New England). Drugi ma na swoim koncie prace przy wielu słynnych markach takich firm, jak Visceral Games, EA Maxis, Midway Games, Accolade oraz Sierra.

W początkowym okresie działalności studio Crystal Dynamics dało się poznać jako producent typowo konsolowych gier zręcznościowych, takich jak Gex czy Pandemonium. Kolejną ważną pozycję w portfolio dewelopera stanowiła przejęta przez studio w 1999 roku seria Legacy of Kain. W roku 2003 Crystal Dynamics powierzono misję odświeżenia słynnej serii Tomb Raider i od tego czasu kojarzone jest ono niemal nierozerwalnie z tą właśnie marką, odpowiadając za kolejne główne odsłony cyklu, a także niektóre produkcje poboczne (np. Lara Croft and the Guardian of Light, Lara Croft and the Temple of Osiris).

Historia

Studio Crystal Dynamics zostało utworzone w połowie 1992 roku przez trójkę byłych pracowników firmy SEGA: Judy Lang, Madeline Canepa oraz Dave’a Morse’a. Już na początku działalności stało się jednym z pierwszych licencjonowanych deweloperów gier na konsolę 3DO, która mimo swej stosunkowo krótkiej historii zapisała się na stałe w annałach gamingowej historii. W 1993 roku pieczę nad Crystal Dynamics przejął Strauss Zelnick, dotychczasowy szef wytwórni filmowej 20th Century Fox. Pod jego wodzą studio wyprodukowało i wydało na wspomnianą platformę swój pierwszy tytuł, jakim była wyścigowa gra akcji Crash ‘N Burn. W latach 1993-94 firma przeniosła też na konsole 3DO kilka legendarnych gier studia American Laser Games, takich jak Mad Dog McCree oraz Who Shot Johnny Rock?

Wraz z debiutem konsoli PlayStation, Crystal Dynamics skoncentrowało się na tworzeniu gier na nową platformę firmy Sony, która oferowała deweloperom znacznie większe możliwości, np. sprzętową obsługę grafiki 3D. W latach 1995-98 na popularnym PS One ukazały się po dwie części platformowych serii Gex oraz Pandemonium. Obie marki okazały się sporym sukcesem studia i stały się jednymi z najchętniej kupowanych tytułów na konsolę PlayStation. W 1998 roku Crystal Dynamics utraciło niezależność po wykupieniu przez brytyjskiego producenta i wydawcę gier, Eidos Interactive (stanowiącego obecnie część koncernu Square Enix). Nowy właściciel powierzył studiu dalsze rozwijanie zapoczątkowanej w 1997 roku serii Legacy of Kain; w kolejnych latach Crystal Dynamics wyprodukowało cztery, wysoko oceniane, odsłony cyklu, tzn. Legacy of Kain: Soul Reaver (1999), Legacy of Kain: Soul Reaver 2 (2001), Legacy of Kain: Blood Omen 2 (2002) oraz Legacy of Kain: Defiance (2003).

W międzyczasie Crystal Dynamics stworzyło kilka mniej znanych produkcji, wśród których na wyróżnienie zasługują kreskówkowa gra wyścigowa Mad Dash Racing (2001) oraz platformówki: 102 Dalmatyńczki (2000) i Whiplash (2003). W roku 2005 ukazała się jak dotąd ostatnia z nowych marek studia, jaką była pierwszoosobowa strzelanina Project: Snowblind. Co ciekawe, w pierwotnych założeniach gra stanowić miała pełnoprawną, trzecią odsłonę cyklu Deus Ex, jednak po słabszych niż oczekiwano wynikach sprzedażowych Deus Ex: Invisible War zdecydowano się wydać ją jako osobną produkcję, będącą jedynie duchową kontynuacją kultowego Deus Exa.

Prawdziwy przełom w dziejach Crystal Dynamics nastąpił w roku 2003, kiedy to firma Eidos Interactive powierzyła studiu misję dalszego rozwijania bestsellerowego cyklu Tomb Raider, który, choć cieszył się niesłabnącą popularnością wśród graczy, coraz częściej krytykowany był za wtórność i brak innowacyjnych rozwiązań. Wydane w latach 2006-2008 gry Tomb Raider: Legenda, Tomb Raider: Anniversary oraz Tomb Raider: Underworld choć nie wprowadziły do mechaniki rozgrywki żadnej rewolucji, były jednak produkcjami stojącymi na bardzo wysokim poziomie i godnie reprezentującymi swą legendarną markę. W roku 2009 właściciel studia, firma Eidos Interactive została przejęta przez japońskiego giganta wydawniczego Square Enix, który zdecydował o częściowym odchudzeniu zespołu oraz czasowym zawieszeniu serii Tomb Raider. Na początku 2012 roku ogłoszono, że studio pracuje nad zupełnie nową marką, jednak kilka miesięcy później uściślono, że będzie ona związana z cyklem Tomb Raider i zaoferuje podobną formę rozgrywki.

W tym czasie deweloper przygotował trzecią pełnoprawną odsłonę swej historycznej marki, wydając GEX 3: Deep Cover Gecko (2009), zaś w 2010 roku za sprawą gry Lara Croft and the Guardian of Light zapoczątkował nową subserię wykorzystującą postać głównej bohaterki cyklu Tomb Raider, Lary Croft. Wspomniana „nowa marka” pojawiła się zaś na rynku w roku 2013, okazując się kolejną odsłoną dobrze znanego cyklu, zatytułowaną po prostu Tomb Raider. Zaplanowana jednak jako swoisty restart serii gra wniosła wreszcie do niej długo oczekiwaną rewolucję: znaczące unowocześnienie mechaniki oraz wprowadzenie półotwartych lokacji i elementów survivalowych. Sporą przemianę przeszła również sama Lara Croft, zmieniając się z dojrzałej pani archeolog w młodą i niedoświadczoną poszukiwaczkę przygód, która stopniowo uczy się swoich kanonicznych umiejętności. Nowe wcielenie serii okazało się ogromnym sukcesem, a w roku 2015 ukazała się rozwijająca pomysły poprzedniczki kontynuacja o nazwie Rise of the Tomb Raider. W międzyczasie otrzymaliśmy też kolejną odsłonę pobocznej subserii o przygodach Lary Croft.

Mimo sporego sukcesu ostatnich gier studia, w latach 2015-16 zaszło w nim kilka ważnych zmian personalnych. W grudniu 2015 roku firmę opuścił Darrell Gallagher, dotychczasowy szef Crystal Dynamics, zaś w styczniu 2016 ze studiem rozstał się dyrektor kreatywny gry Rise of the Tomb Raider, Brian Horton. Od tego czasu pieczę nad Crystal Dynamics piastują wspólnie Ron Rosenberg oraz Scott Amos.