Grand Theft Auto: San Andreas w momencie premiery stanowiło magnum opus Rockstar Games i szczytowe osiągnięcie wśród gier z otwartym światem.
„Ah, sh*t, here we go again” to powiedzonko, które na stałe zapisało się na kartach historii nie tylko gier wideo, lecz również całej popkultury. Scena otwierająca faktyczną rozgrywkę w Grand Theft Auto: San Andreas w żadnym wypadku nie odpowiadała temu, co miała nam do zaoferowania gra. Owszem, to kolejna, po Grand Theft Auto: Vice City, produkcja wzniesiona na fundamencie, za który posłużyło Grand Theft Auto III, jednak nowości było tu na tyle dużo, że o jakimkolwiek odgrzewaniu kotleta czy odcinaniu kuponów nie mogło być mowy. Zacznijmy jednak od początku.
Podobnie jak wszystkie poprzednie części serii, GTA: San Andreas oddawało nam do dyspozycji otwarty świat. Tym razem jednak autorzy przeszli samych siebie, bowiem wbrew temu, co pamiętaliśmy z „jedynki”, tytułowe San Andreas nie było pojedynczym miastem, lecz… całym stanem. W jego obrębie można było znaleźć trzy wielkie metropolie wzorowane na rzeczywistych, amerykańskich miastach, czyli San Fierro (San Francisco), Los Santos (Los Angeles) i Las Venturas (Las Vegas).
Miasta były przy tym tylko wierzchołkiem góry lodowej. Rozległe obszary pomiędzy nimi pokrywały górskie szczyty, gęste lasy czy pustynia, które także mogliśmy swobodnie przemierzać. Sprawiało to, że świat gry dosłownie przytłaczał rozmiarami, jednocześnie nie nużąc nas w trakcie przemieszczania się z punktu A do punktu B. Choć San Andreas nie było Dzikim Zachodem z Red Dead Redemption 2 i próżno było tu szukać zaawansowanych systemów symulujących działanie przyrody, to i tak było tu co robić.

Motorem tej produkcji były misje fabularne, w ramach których jako CJ, czyli Carl Johnson, staraliśmy się odbudować pozycję gangu ulicznego Grove Street Families, jednocząc poszczególne grupy wchodzące w jego skład oraz wdając się w mniej lub bardziej zaciekłe wojny z innymi frakcjami – Ballasami, Los Santos Vagos i Varrios Los Aztecas. Na przestrzeni kolejnych zadań popychaliśmy opowieść do przodu i poznawaliśmy coraz to barwniejsze postacie, a także mierzyliśmy się z wyzwaniami, z których część potrafiła mocno zajść za skórę (zwłaszcza kiedy grało się na klawiaturze i myszce).
Podczas gdy GTA: Vice City miało swoją misję ze zdalnie sterowanym helikopterkiem, tutaj wśród zadań przyprawiających o siwe włosy prym wiódł pamiętny etap z „przeklętym” pociągiem, za którym trzeba było podążać na motocyklu. Cytat z ostatniego śródtytułu, który słyszeliśmy, kiedy nasza próba kończyła się niepowodzeniem, również zdołał przemknąć do popkultury, co świadczy o tym, jak często go słyszeliśmy.

I ponownie – misje fabularne to wierzchołek jeszcze jednej góry lodowej. Oprócz tego GTA: San Andreas oferowało istne zatrzęsienie misji i aktywności pobocznych, pozwalając nam toczyć wojny o terytoria (przejętych terenów trzeba było bronić przed najazdami wrogich gangów), oferując klasyczne zabawy w stróżów prawa, kierowców karetek, strażaków i taksówkarzy czy choćby wyścigi uliczne, a nawet możliwość wcielenia się w… alfonsa. Nie bez znaczenia pozostawał również fakt, że GTA: SA było pierwszą odsłoną cyklu, w której mogliśmy mieć… dziewczynę. CJ mógł romansować z przedstawicielkami płci pięknej, zapraszać je na randki i liczyć na to, że wybranka jego serca zdecyduje się zaprosić go na kawę…
To jednak niejedyny element rozgrywki rodem z symulatorów życia, który Rockstar Games zdecydował się tu przemycić. Grand Theft Auto: San Andreas pozwalało również wpływać na wygląd CJ-a, który w zależności od tego, co jadł i jak często ćwiczył, mógł przybierać na masie, być szczuplutki lub imponować muskulaturą. To, co robiliśmy, miało również wpływ na zdolności CJ-a. W grze zaimplementowano system umiejętności, których rozwijanie pozwalało uczynić z CJ-a mistrza sztuk walki, iście zawodowego kierowcę, strzelca wyborowego albo doskonałego biegacza i kolarza (o czym za momencik).
Ba, znalazło się tu miejsce nawet na rozwiązania rodem z Need for Speed: Underground! O ile w Vice City mogliśmy brać udział w wyścigach ulicznych, o tyle w San Andreas mogliśmy tuningować pojazdy, wyposażając je w hydraulicznie regulowane zawieszenie, instalację podtlenku azotu i zaawansowane systemy car audio. A skoro mowa o samochodach, warto wspomnieć, że po raz kolejny autorzy oddawali nam do dyspozycji szeroki wachlarz środków lokomocji. Oprócz aut na ich liście znajdowały się motocykle, samoloty, łodzie, śmigłowce, a nawet rowery.

Rzecz jasna chaos, który sialiśmy na ulicach (i nie tylko tam), nie uchodził uwadze stróżów prawa, którzy raz jeszcze zachodzili nam za skórę, a im większy chaos powodowaliśmy, tym bardziej dawali nam się we znaki. Stopniowo wysyłano przeciwko nam coraz większe siły, aż w końcu na ogonie siadało nam wojsko. Co ciekawe, to ostatnie miało swoją bazę na pustyni (o wdzięcznej nazwie Area 69), chronioną m.in. przez system obrony przeciwlotniczej, której atakowanie było prawdziwym testem umiejętności.
Wspomnę jeszcze o kodach, przy pomocy których można było ułatwić sobie rozgrywkę. HESOYAM (dający 250 tysięcy dolarów oraz pełne zdrowie i pancerz), TURNDOWNTHEHEAT (sprawiający, że policja i inne służby traciły zainteresowanie nami), ROCKETMAN (dający nam plecak odrzutowy) oraz JUMPJET („spawnujący” myśliwiec Hydra) to kolejne polecenia, które pamiętam nawet po dwóch dekadach. Inna sprawa, że tym razem cheatów było na tyle dużo, iż nie sposób było zapamiętać je wszystkie.

Grand Theft Auto: San Andreas ukazało się na PlayStation 2 w październiku 2004 roku, a w czerwcu 2005 trafiło na PC oraz Xboksy. Po latach omawiana produkcja pojawiła się również na urządzeniach mobilnych z systemami iOS i Android; przez pewien czas można było ją nabyć w dystrybucji cyfrowej także na Xboksie 360 i PlayStation 3.
Ogrom zawartości GTA: San Andreas podniósł poprzeczkę tak wysoko, że Rockstarowi bardzo trudno było ją przeskoczyć. Twórcy postanowili więc zrobić w pewnym sensie krok w tył, uciekając w stronę znacznie poważniejszych i bardziej przyziemnych klimatów. GTA IV to jednak temat na zupełnie inną opowieść…
Na koniec wspomnę jeszcze, że w międzyczasie seria doczekała się przenośnych spin-offów. W marcu 2009 roku na Nintendo DS-a (a później inne platformy) trafiło GTA: Chinatown Wars (niejako wracające do korzeni i ukazujące akcję z lotu ptaka), z kolei PSP otrzymało GTA: Liberty City Stories (2005) i GTA: Vice City Stories (2006). Niestety na stworzenie GTA: San Andreas Stories nigdy się nie zdecydowano.
Samo GTA: San Andreas doczekało się jeszcze swoistego drugiego życia za sprawą SA-MP, czyli wielkiej modyfikacji, która zmieniała ten tytuł w… grę MMO. Podobnie jak czwarta główna część serii, ta modyfikacja również zasługuje na osobny artykuł, bo można ją uznać za swoistego prekursora GTA Online.

Oryginalną wersję GTA: San Andreas można znaleźć w sklepie Rockstar Games (jako element pakietu Grand Theft Auto: The Trilogy kosztującego 124,99 zł), Google Play (gdzie kosztuje 32,99 zł) i w App Store (gdzie wyceniono ją na 29,99 zł). Na Steamie, w PlayStation Store i Microsoft Store znajdziecie natomiast GTA: San Andreas - The Definitive Edition.
Retro Gaming
Cykl Retro Gaming rozwijamy od października 2023 roku. Polecamy teksty wchodzące w jego skład. Poniżej linkujemy do pięciu poprzednich odcinków:

Autor: Krystian Pieniążek
Współpracę z GRYOnline.pl rozpoczął w sierpniu 2016 roku. Pomimo że Encyklopedia Gier od początku jest jego oczkiem w głowie, pojawia się również w Newsroomie, a także w dziale Publicystyki. Doświadczenie zawodowe zdobywał na łamach nieistniejącego już serwisu, w którym przepracował niemal trzy lata. Ukończył Kulturoznawstwo na Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie. Prowadzi własną firmę, biega, uprawia kolarstwo, kocha górskie wędrówki, jest fanem nu metalu, interesuje się kosmosem, a także oczywiście gra. Najlepiej czuje się w grach akcji z otwartym światem i RPG-ach, choć nie pogardzi dobrymi wyścigami czy strzelankami.