Save scumming kontra wizja Lariana - czy Divinity przekona graczy do porażek?

• Czy porażka w RPG wchodzi w grę?
• Task failed successfully
• Nauka wynikająca z porażki
• Tak przegrać to jak wygrać?
• W LARP-ie nie wczytasz save’a
• Boskie przegrywy?

Po RPG sięgamy z różnych powodów. Niektórzy lubią wyzwanie mechaniczne, walkę opartą o pracujące w tle cyferki i perki. Inni chcą zagłębić się w historię, przeżyć przygody w wielkim świecie, poromansować z przegiętymi bohaterami i generalnie ocalić lub skazać na zagładę świat. Niektórzy cisną platynę. Mało kto sięga akurat po komputerowe gry fabularne, by zasmakować goryczy porażki. Dlatego tym ciekawsze są ostatnie deklaracje Adama Smitha, szefa narracji w Larian Studios. Stwierdził, że studio przyłoży większą wagę do tego, by niepowodzenie w ich najnowszym RPG, nadciągającym Divinity, wiodło do ciekawych konsekwencji. Brzmi intrygująco i wierzę, że jeśli ktoś może tym faktycznie i niepowierzchownie wzbogacić formułę erpegów, to właśnie Belgowie. Jedyne, czego się obawiam to tego, czy gracze w ogóle docenią ten aspekt.

Jeśli bierzemy pod uwagę szersze grono odbiorców – raczej gramy po to, żeby wygrać. Ewentualnie chcemy chociaż postawić na swoim i mierzyć się z konsekwencjami. Wiecie, nie uciekamy się do save scummingu bez przyczyny. A to właśnie z takimi nawykami graczy chce podjąć walkę Adam Smith i cały Larian, o czym wspominał podczas sesji Q&A na Reddicie:

To właśnie ten cytat sprawił, że zacząłem w ogóle rozważać kwestie związane z porażką w grach. I od razu wyklarujmy jedno – wprawdzie wątpię, czy pieczołowitość w tym aspekcie okaże się ważna, ale po pierwsze mogę się mylić, a po drugie cieszę się, że w ogóle Larian chce eksplorować tę gałąź rozgrywki, bo to oznacza, że twórcy myślą o RPG szerzej niż większość i chcą wnieść do gatunku coś nowego, coś bardzo od siebie. Coś, na co mainstreamowi gracze mogą nie być gotowi. I kto wie, może będzie to kolejny krok w oswajaniu odbiorcy z czymś nietypowym?

Czy porażka w RPG wchodzi w grę?

Jasne, żyjemy w rzeczywistości odmienionej przez pewnego Japończyka i jego niszowy hit – Dark Souls, Elden Ring, Bloodborne czy Sekiro oswoiły graczy z porażką mechaniczną („Prepare to die” jako hasło reklamowe całkiem szczerze ostrzegało graczy), a nawet fabularną, bo nie dość, że nie zawsze wiedzieliśmy, co do diabła się wyrabia w scenariuszu (a mimo to da się na upartego poroleplayować), to jeszcze ciągle zbieraliśmy baty od otoczenia i bossów.

Jednak soulslike’i to raczej nietypowa odnoga action RPG, przeznaczona dla bardzo konkretnego odbiorcy. Owszem, sukces artystyczny i komercyjny dowiódł też, że gracze lubią wyzwanie, a przynajmniej trud serwowany przez Miyazakiego i jego epigonów (NiOH, Lies of P, nawet będące obiektem jakiejś dziwnej wojny Lords of the Fallen). Eksplozja popularności Elden Ringa wraz z dodatkiem Shadow of the Erdtree w ogóle mogła przyzwyczaić bardziej mainstreamowego odbiorcę do tego, że czasem trzeba uderzyć kilka razy w mur, ale – to jest też specyficzny typ porażki – głównie w walce. Porażki fabularne, bardzo specyficznie ujęte, blokują dostęp do bardzo niewielkiej części mapy (jeśli w ogóle), czasem odcinają od jakiegoś ukrytego zakończenia.

Czołowi reprezentanci gatunku jak Wiedźminy, Mass Effecty, Dragon Age, Cyberpunk, Pillarsy, saga Baldur’s Gate czy Planescape: Torment wymagały tej czy innej formy sukcesu, by posuwać się naprzód. Porażka w zadaniach pobocznych nie odbierała możliwości ukończenia gry, ale już nagrody, ciekawe wątki, lepsze epilogi – owszem, to się zdarza. Większość z tych gier pozwalała nam wybrać, jaki typ sukcesu osiągniemy – ponury, optymistyczny, pozytywny, neutralny, negatywny (a w Tormencie faktycznie istniało kilka wątków, przy których trzeba było zginąć, żeby poznać ciąg dalszy).

Generalnie jednak chodziło o to, by zwyciężać i kopać tyłki w słusznej sprawie. W klasycznym podejściu reprezentowanym przez wiele z wymienionych powyżej tytułów oblanie testu umiejętności czy wybranie niewłaściwej odpowiedzi potrafiło nas odciąć od jakiejś porcji zawartości. Naturalnie ten „brak” maskowano nieliniowością i zadaniami oraz całymi wątkami opartymi o wybory.