W 1960 roku naukowcy wyliczyli „koniec świata” na 13 listopada 2026. Został niecały miesiąc i wiemy już, gdzie pomylił się model

Zostało mniej niż 30 dni do daty, którą zespół naukowców określił w 1960 roku mianem „dnia zagłady”. Stworzony wzór pozwolił wyliczyć, oszacować tempo wzrostu populacji i wskazywał moment, w którym jej liczebność teoretycznie zbliżyłaby się do nieskończoności. Dziś wiemy, że przewidywania się nie sprawdziły, ale przez około 30 lat model stosunkowo dobrze odzwierciedlał rzeczywisty wzrost liczby ludności.

Przez dekady wydawało się, że naukowcy poprawnie przewidzieli tempo wzrostu populacji

4 listopada 1960 roku czasopismo Science opublikowało artykuł „Doomsday: Friday, 13 November, A.D. 2026” autorstwa Heinza von Foerstera i dwojga jego studentów: Patricii Mory oraz Lawrence'a Amiota. W tekście wykazali, że 13 listopada 2026 roku populacja ludzkości zbliżyłaby się do nieskończoności, gdyby utrzymał się trend wzrostu z ostatnich dwóch tysięcy lat.

Zobacz też:Świeci już od 125 lat i przetrwała trzy kamery internetowe. Historia tej żarówki to policzek rzucony koncepcji przestarzałościMaria Skłodowska-Curie i Albert Einstein wymieniali listy przez 20 lat - 100 lat później wiemy już, o czym w nich pisaliPonad 1000 matematyków mówi „nie” AI. Część z nich chce całkowicie wyrzucić modele z pracy badawczej

Punktem wyjścia analizy był prosty model populacji w idealnym środowisku, w którym o przyroście decydują wyłącznie rozrodczość i śmiertelność. Następnie badacze uwzględnili wyjątkową zdolność ludzi do komunikacji i tworzenia „koalicji”. Dzięki współpracy coraz liczniejsza populacja może skuteczniej rozwiązywać problemy środowiskowe i poprawiać warunki bytowe. Prowadzi to do wzrostu liczby ludności w tempie szybszym niż wykładnicze. Na bazie danych historycznych pozwoliło im to sformułować poniższy wzór:

W równaniu N(t) oznacza wielkość populacji w danym roku (t), natomiast K jest stałą równą około 1,79 × 1011, a wykładnik k wynosi około 0,99. Parametry te wyznaczono na podstawie danych historycznych. Z ułamka tego badacze wyliczyli dokładny dzień, czyli ułamek roku 2026,87: 13 listopada 2026 roku. Gdyby dotychczasowy trend wzrostu populacji się utrzymał, mianownik zbliżyłby się wówczas do zera, a liczba ludzi zbliżyłaby się do nieskończoności. Nie oznaczało to jednak dosłownej prognozy końca cywilizacji.

Aż do lat 90. wzór działał i pokrywał się z realnymi zmianami w światowej populacji lepiej niż standardowe szacunki demograficzne. Z czasem zaczął coraz wyraźniej rozmijać się z rzeczywistymi trendami demograficznymi. Spadająca dzietność i wyhamowanie tempa przyrostu populacji sprawiły, że przewidywany scenariusz się nie ziścił.

Obliczenia naukowców pokazują, że w dłuższej perspektywie nie da się przewidzieć, jak ukształtuje się społeczeństwo oraz trendy, którym się ono kieruje. Przez pierwsze dekady wydawało się, że Heinz von Foerster i jego studenci trafnie przewidzieli tempo wzrostu ludzkości, ale zmiany w zachowaniu kolejnych pokoleń sprawiły, że model stracił na aktualności.

• nauka
• tech