Civilization 3: Długie i spokojne życie; I tak dalej

6. Długie i spokojne życie.

O ile poprzednie dwa etapy mogły Ci się ze sobą pomieszać (tak się z resztą mnie stało, gdyż pisząc poradnik sprawdzam równocześnie w praktyce wartość swoich porad i zmuszony byłem zacząć boje z sąsiadującą Anglią nie dokończywszy jeszcze samodzielnej budowy miast - to po to, żeby wywalczyć sobie jak najlepsze tereny; w efekcie Londyn zdobywałem niemal równocześnie z zakładaniem przez siebie ostatniego zamierzonego miasta), o tyle etap, który nadchodzi wraz z tym rozdziałem zwykle jest jednolity i trwa długo. Ot, gospodarskie życie, urozmaicone ciągłym dążeniem do polepszenia warunków panujących w Twoim państwie, odpieraniem ataków, prowadzeniem rozmów dyplomatycznych i stałym unowocześnianiem swojej armii tak, by sąsiedzi bali się na Twoje tereny wkraczać.

W tym to właśnie etapie docenisz, jak dobrze mieć pod swoją kontrolą możliwie duży i urozmaicony teren, gdyż oszczędzi Ci on wielu starań o zaopatrzenie w surowce. Najbardziej potrzebne na tym etapie będą Ci dwa z nich: żelazo i saletra, a jeśli tak się zdarzyło, że któregoś z nich nie posiadasz (pojawiają się one po odkryciu odpowiednio: Iron Working i Gunpowder), to postaraj się zawrzeć umowę handlową z jakimś narodem, z którym pozostajesz w szczególnie dobrych stosunkach i który potrzebne Ci surowce posiada w nadmiarze. Drogą kolejnych przybliżeń ustal takie warunki wymiany, które Cię nie obciążą płatnościami co turę. Ponieważ zawarte umowy mogą zostać po dwudziestu turach anulowane przez twojego kontrahenta, więc postaraj się pozyskane surowce zacząć wykorzystywać szybko, a same umowy zaś zawierać wówczas, gdy Ci te surowce będą już niezbędne.

Czas również przyjrzeć się temu, w jaki sposób możesz ulepszać przestarzałe formacje za pomocą jednorazowych opłat miast poświęcania czasu na produkcję nowych jednostek. Najdłuższy taki ciąg w grze tworzą jednostki defensywne, co jest podyktowane humanistyczno-pedagogicznym podejściem twórców. Ciąg takich kolejnych ulepszeń przedstawia się następująco: Spearman (Hoplite, Impi) - Pikeman - Musketman (Musketeer) - Rifleman - Infantry - Mechanized Infantry. Kolejnych upgrade'ów możesz dokonywać z przeskokami, lecz nie dasz rady zamienić Spearmana na Musketmana jeśli nie posiadasz żelaza niezbędnego do produkcji pośredniego Pikemana. Jednostki ofensywne również tworzą podobny ciąg, aczkolwiek krótszy: Chariot (War Chariot) - Horseman (Mounted Warrior) - Knight (Raider, Samurai, War Elephant) - Cavalry (Cossack). Tu następuje spora przerwa, po której pojawia się końcówka: Tank (Panzer) - Modern Armor. Istnieje jeszcze kilka podobnych serii kolejnych ulepszeń, lecz te z łatwością sam w cywilopedii odnajdziesz, ja zaś w niniejszym poradniku nie będę z tamtych jednostek korzystać.

Generalnie wyznaję zasadę, że wojna jest ostatecznością i to nie przez wzgląd na śmierć i cierpienie, które ze sobą niesie, ale dlatego, że przeszkadza w rozwoju swojego państwa i pochłania zasoby finansowe w stopniu zatrważającym - znacznie łatwiej utrzymywać pokój z sąsiadami i pozwalać, by oni sami tłukli się nawzajem. Tobie zaś polecam raz jeszcze utrzymywanie stale silnego wojska, które zapewni Ci szacunek obcych dyplomatów, i powstrzymywanie się od samodzielnego wszczynania wojen. W poprzednich częściach "Cywilizacji" zwykle w pewnym momencie decydowałem się na zdobycie panowania nad całym światem, a w tym celu na przykład ładowałem na nosiciele rakiety nuklearne, na statki transportowe mnogość czołgów oraz inżynierów i atakowałem kolejno miasta rakietami, opanowywałem je czołgami, a inżynierowie szybko usuwali skażenie terenów do zdobytego miasta przyległych. W trzeciej części można jednak odnieść zwycięstwo na wiele innych sposobów, z których najprostszym wydaje mi się jednak stare, dobre wygranie wyścigu w kosmos, czyli wysłanie statku na Alpha Centauri.

Zapewne zdarzyło Ci się, że w wolnych miejscach, na które ty się nie połasiłeś, a twoje granice jeszcze ich nie objęły, przeciwnik założył swoje własne miasta, które wprawdzie nie są w stanie się na wzgardzonych przez Ciebie terenach rozwinąć, lecz leżą zwykle bardzo blisko Twoich ośrodków miejskich i zabierają im cenne miejsce na pola uprawne i kopalnie. Jeśli dbasz o swoją kulturę tak, jak Cię do tego nakłaniam, to wcześniej czy później takie osamotnione miasta, przytulone do Twojego mocarstwa, przejdą chętnie na Twoją stronę, jeśli tylko je przyjmiesz. Radość to dla każdego pasterza, gdy zbłąkana owieczka wraca do stada, lecz jeśli takie miasto leży tuż obok któregoś z Twoich, to przecież ani samo się nie rozwinie, ani tamtemu nie pomoże. W takim przypadku, jeżeli tylko jesteś pewien, że Twoje granice obecnie już obejmą teren zajmowany przez cudze miasteczko (żeby rywale nie postawili nowego), śmiało napadnij na wszystkie takie przytulone maleństwa i puść je z dymem, po czym postaraj się zawrzeć pokój z poszkodowanym przeciwnikiem. Oczywiście najlepiej zrobisz, jeśli przed atakiem uda Ci się tak poprowadzić rozmowy, by to tamten wypowiedział Ci wojnę, a nie żebyś Ty ją wszczął unicestwiając miasteczka.

Nieustanne unowocześnianie swojej armii stanowi klucz do przetrwania w "Cywilizacji". Wspierając się na oddziałach Spearmen długo nie pociągniesz. Wszedłeś jednak już w Średniowiecze i zacząć je powinieneś od opracowania kolejno: Monotheism, Feudalism (powymieniaj swoich Spearmen na Pikemen) oraz wreszcie Chivalry. W zasadzie, jeśli będziesz w stanie produkować rycerzy, wówczas przez pewien czas nie będzie Ci potrzebna żadna inna siła, gdyż są oni doskonali zarówno w ataku jak i w obronie, lecz przez wzgląd na zachowanie schematu (który polecam przez cały czas trwania Średniowiecza): 3 jednostki defensywne, 2 ofensywne w każdym mieście, nic się nie stanie jeśli będziesz przez chwilę utrzymywał zarówno Pikemen jak i Knights. Z resztą z początku nie musisz się aż tak ściśle trzymać schematu udoskonalania swojej armii jeśli utrzymujesz z sąsiadami dobre stosunki.

Następne udoskonalanie armii, to wynalazki po drodze do Millitary Tradition, która odda Ci do dyspozycji doskonałą kawalerię, a w przypadku Rosji jeszcze lepszych Kozaków. Są to: Engineering, Invention, Gunpowder (wówczas powinieneś zamienić pikinierów na muszkieterów, a ja wówczas nawet buduję już baraki), Chemistry, Metallurgy i Millitary Tradition. Gdy będziesz dysponował zarówno oddziałami Musketmen jak i Cavalry, to przez dłuższy czas będziesz miał pewien spokój - jeśli zachowujesz nad przeciwnikami lekką przewagę, a to znowu jeśli masz te mniej-więcej dziesięć miast. Mam nadzieję, że cały czas dbasz o stały, niewielki dochód, a wszystkie nadwyżki finansowe przeznaczasz na naukę.

Nawet jeśli sam nie rozpoczniesz jakiejś wojny z byle jakiego powodu i nawet jeśli posiadasz silną armię, której sąsiedzi się boją, to i tak może się zdarzyć (i raczej na pewno się zdarzy), że ktoś Cie napadnie, gdyż będzie potrzebował Twoich surowców, albo zwyczajnie miejsca pod swój dalszy rozwój. W takim przypadku polecam Ci następującą strategię: daj się atakować. Robotnicy niech pouciekają do miast (jeśli nie zleciłeś im pracy na własną rękę, to będziesz sam ich musiał wycofać z zagrożonych stref), Ty zaś zacznij ciągnąć korzyści z posiadania w miastach przynajmniej trzech nowoczesnych jednostek defensywnych i dwóch ofensywnych. Te pierwsze powinny sobie z łatwością dać radę z atakami, tymi drugimi zaś tęp bezlitośnie wroga niszczącego ci drogi i irygacje - pamiętaj, że z dróg na Twoim terenie korzystać mogą jedynie Twoje jednostki, co da im wielką przewagę w prędkości poruszania się. Z początku takiej wojny atakujący Cię naród będzie nieugięty i nieskłonny do rokowań - pozwól mu się wykrwawiać na Twoich polach przez pewien czas, a jeśli jest to Twój bezpośredni sąsiad, to zbierz silną armię i puść mu z dymem jakieś jego miasto, przylegające do granicy, po czym udaj się w okolice następnego. Zmiękczywszy go w ten sposób zdołasz podpisać z nim rozejm na warunkach, które ty sam podyktujesz (jeśli pozwolisz mu się jedynie wykrwawić, nie niszcząc mu nic, to i nic na rozejmie nie zyskasz, ale przynajmniej nie będziesz musiał do niego dopłacać). Po zawarciu pokoju wyprowadź robotników do pracy w polu i zaparz sobie spokojnie kolejną herbatę, a następnie zajrzyj do uprzednio obleganych miast, gdyż wrogie jednostki stacjonujące na Twoim terenie z pewnością zepchnęły twoich ludzi z pól i z kopalń, przez co z pewnością wiele stracisz, jeśli tego stanu nie poprawisz.

Resztę Średniowiecza powinno Ci wypełnić wynalezienie demokracji oraz ustanowienie takowej; wynalezienie bankowości oraz edukacji i pobudowanie w miastach odpowiednio banków i uniwersytetów oraz dokonanie całej reszty postępu naukowego, by przejść do ery przemysłowej. Im więcej w tym czasie uda Ci się wybudować cudów świata tym lepiej. Ponownie odsyłam Cię do cywilopedii po informacje na temat każdej z tych szczególnych budowli oraz korzyści jakie one dają. Jeśli zakończysz Średniowiecze posiadając w większości miast banki i uniwersytety oraz po trzech muszkieterów i po dwie jednostki kawalerii, a sąsiedzi będą pragnęli z Tobą przymierzy, to znaczy, że jest dobrze. Oczywiście większe wrażenie na sąsiadach zrobisz posiadając liczniejszą armię, lecz więcej jednostek to więcej gąb do wykarmienia i mniej pieniędzy na naukę. Coś za coś - "to właśnie zdolność do kompromisu czyni nas arystokracją" - padło w pewnym filmie z ust pewnego starca i choć miało to gnuśny wydźwięk, było prawdą.

7. I tak dalej.

Moje porady powolutku się kończą, gdyż wyczerpuje mi się koncept, co by tu jeszcze mądrego móc napisać. Ty, mój coraz bardziej ucywilizowany czytelniku, dobrze już zapewne sam sobie radzisz i przypuszczam, że świetnie oswoiłeś się z podstawowym wymogiem przetrwania, by być silnym. :-) Musketmen zaraz wymienisz na Riflemen, potem na Infantry i tak dalej. Czołgi zastąpią kawalerię. Zapewne zechcesz również zwiększyć ilość wojska o jedną lub dwie jednostki w każdej formacji, w każdym mieście. Niewątpliwie zorientujesz się, że o ile w dawnych czasach nie miało to wielkiego znaczenia, o tyle od ery przemysłowej począwszy, warto trzymać w portach po kilka jak najmocniejszych (z dostępnych Ci) statków wojennych do obrony wybrzeży. Jeśli zobaczysz w akcji bombowiec (lub nie będziesz go chciał zobaczyć), to również w każdym mieście będziesz trzymał po kilka myśliwców, których zadaniem będzie ochrona przestrzeni powietrznej.

Zostawiam Cię niniejszym w erze przemysłowej, a finalne kilka porad dotyczących rozwoju gospodarczego Twojego państwa będzie miało już raczej charakter oczywistych wskazówek:

• jak najszybciej opracuj Sanitation i pobuduj w miastach szpitale, by przekroczyć ostatnią magiczną barierę ich wzrostu;
• opracuj Steam Power i niech się Twoi robotnicy zajmą budową kolei;
• opracuj Industrialization i pobuduj w miastach fabryki; z elektrowniami węglowymi raczej daj sobie spokój, żeby dodatkowo nie zatruwać środowiska (chociaż robotnicy pracujący na własną rękę będą jak najszybciej zanieczyszczenia przemysłowe usuwać) i poczekaj chwilkę na elektrownie wodne (gdyby udało Ci się wybudować Hoover Dam miałbyś święty spokój z elektrowniami w ogóle).

Nade wszystko jednak doglądaj swojego obejścia i nieustannie zastanawiaj się nad tym, co by się tu jeszcze dało poprawić, co tak naprawdę starasz się osiągnąć, co gdzie dałoby się zyskać, a jeśli będziesz miał wobec czegokolwiek jakieś wątpliwości natury, jak to działa, to zajrzyj do cywilopedii. Gdy będziesz się już czuł pewnie i swobodnie, wówczas przyjmij ode mnie ostatnią radę: wcale nie unikaj prowadzenia wojen - wręcz przeciwnie - staraj się przeciwnikom odebrać jak najwięcej miast i jak najwięcej terenów, gdyż w ten sposób najszybciej i najpewniej zdobędziesz przewagę.

Borys "Shuck" Zajączkowski

Sid Meier's Civilization III

31 października 2001

Rate It!

• Przegląd
• Poradnik
• Recenzja