W Stanach Zjednoczonych uruchomiono program mający powstrzymać ekspansję inwazyjnych małży na kolejne zbiorniki. Szkodniki te niszczą lokalne ekosystemy, a przy okazji utrudniają pracę okolicznych elektrowni.
Gatunki zwierząt w jednym rejonie świata mogą normalnie funkcjonować bez szkody dla środowiska, a w innym prowadzić do poważnych problemów. Na obszarze Wielkich Jezior w Stanach Zjednoczonych kłopot sprawia racicznica zmienna. Ten niewielki słodkowodny małż pochodzi z Europy Wschodniej, ale około 40 lat temu trafił do amerykańskich jezior i od tamtej pory nie udało się opanować jego inwazji.
Przez dekady statki transoceaniczne wpływające do Wielkich Jezior wymieniały na ich obszarze wodę balastową. W ten sposób do lokalnych wód trafiły larwy racicznicy zmiennej. Gatunek dotarł tam około 1986 roku, w 1988 roku został oficjalnie wykryty, a w 1990 roku opanował wszystkie pięć Wielkich Jezior. Z tego powodu zmieniono przepisy i od 1993 roku statki transoceaniczne muszą wymieniać wodę balastową jeszcze na oceanie.
Od zaostrzenia przepisów w 2006 roku woda balastowa statków nie przyczyniła się już do wprowadzenia nowych gatunków inwazyjnych, ale kłopot nie zniknął. Wyzwaniem stały się motorówki do wakeboardingu. Zasysają one setki litrów wody do wewnętrznych zbiorników balastowych, których nie da się w pełni opróżnić. Przewożenie takich łodzi między akwenami sprawiło, że małże zaczęły trafiać do kolejnych, wcześniej czystych jezior.
Lokalny ekosystem nie jest przystosowany do obecności tych małży. Wyjadają z wody fitoplankton, przez co głoduje lokalny narybek, a toksyczne sinice, których małże nie filtrują, zyskują idealne warunki do szybkiego rozwoju. Dodatkowo racicznica zmienna przymocowuje się do betonu, rur i turbin systemów chłodzenia elektrowni oraz ujęć wody pitnej, co utrudnia prawidłowe funkcjonowanie infrastruktury.
Naprzeciw temu wyzwaniu wyszła federalna agencja U.S. Bureau of Reclamation, która zarządza zaporami, kanałami irygacyjnymi i elektrowniami wodnymi na zachodzie USA. We współpracy z firmą yet2 przeznaczyła pulę 550 tysięcy dolarów na nagrody za opracowanie prototypu systemu usuwającego lub unieszkodliwiającego małże w zbiornikach balastowych motorówek.
Pierwszy etap konkursu zakończył się w sierpniu, a sześć wybranych zespołów otrzymało po 25 tysięcy dolarów. Drugi etap odbędzie się na przełomie 2026 i 2027 roku. Inżynierowie zaprezentują wówczas postępy prac, a trzy najlepsze zespoły otrzymają po kolejne 50 tysięcy dolarów. Finał zaplanowano na lato 2027 roku, gdy prototypy przejdą testy w warunkach laboratoryjnych. Zwycięzca może liczyć na nagrodę do 125 tysięcy dolarów, a zdobywcy drugiego i trzeciego miejsca otrzymają odpowiednio do 75 oraz 50 tysięcy dolarów.
Od powodzenia programu zależy, czy uda się powstrzymać inwazję małży na nowe zbiorniki. Jedna samica racicznicy składa do miliona jaj rocznie, co pokazuje skalę wyzwania. Problem nie ogranicza się jednak do Wielkich Jezior. W Kalifornii wykryto niedawno omułka złocistego, który potrafi zasiedlać jeszcze bardziej zróżnicowane wody.

Autor: Zbigniew Woźnicki
Przygodę z publicystyką i pisaniem zaczął w serwisie Allegro, gdzie publikował newsy związane z grami, technologią oraz mediami społecznościowymi. Wkrótce zawitał na GRYOnline.pl i Filmomaniaka, pisząc o nowościach związanych z branżą filmową. Mimo związku z serialami, jego serce należy do gier wszelakiego typu. Żaden gatunek mu nie straszny, a przygoda z Tibią nauczyła go, że niebo i muzyka w grach są całkowicie zbędne. Przed laty dzielił się swoimi doświadczeniami, moderując forum mmorpg.org.pl. Uwielbia ponarzekać, ale oczywiście konstruktywnie i z umiarem. Na forum pisze pod ksywką Canaton.