Tolkiena można w pewnym sensie nazwać ojcem tworzenia w literaturze fantasy. On nie zaczął od pisania historii, najpierw stworzył cały świat, jego mitologię, historię, geografię, ludy i ich kultury. Dopiero później zaczął pisać opowieści, które się w tym świecie rozgrywały.
Tolkien był z wykształcenia filologiem i profesorem na Oxfordzie. Zajmował się językami dawnymi, szczególnie staroangielskim i literaturą średniowieczną to była jego pasja. Wymyślił ponad trzydzieści języków i dialektów dla mieszkańców swojego świata, w tym najbardziej znane jak Quenya i Sindarin. Nie były to jednak tylko pojedyncze słowa, Tolkien opracował dla nich gramatykę, historię rozwoju i powiązania między językami, tak jak bada się prawdziwe języki w lingwistyce.
Świat, który stworzył to nie tylko Hobbit, Władca Pierścieni czy Silmarillion, za tymi historiami kryje się znacznie więcej materiałów: mapy, kroniki, legendy, drzewa genealogiczne, systemy pisma i ogromna liczba notatek, które powstawały przez kilkadziesiąt lat. Dlatego, jeśli spojrzeć na całokształt jego pracy, zarówno literackiej, jak i naukowej, trudno znaleźć drugiego pisarza, który byłby równie kompleksowy.
Nie zrozumcie mnie źle, nie chodzi o to, że inni wielcy autorzy nie istnieją albo że ich dzieła są mniej ważne. Wielu z nich stworzyło literaturę wybitną i bardzo wpływową. Różnica polega na tym, że u większości pisarzy najpierw powstaje historia, a dopiero później buduje się świat wokół niej.
U Tolkiena było odwrotnie, dzięki temu Śródziemie sprawia wrażenie czegoś więcej niż tylko scenerii dla powieści, przypomina raczej prawdziwą mitologię z własną historią, językami i kulturą.
I tak i nie. W tym samym roku co Władca Pierścieni pojawił się Zaklęty miecz/Złamany miecz (różnie tłumaczyli u nas) Poula Andersona. Także rzecz wybitna a zupełnie inaczej podchodząca do historii, do elfów etc. Czarnoksiężnik z Archipelagu wyszedł w 1968 i Ursula Le Guin poszła w zupełnie inną stronę w fantasy. Tolkien to oczywiście inspiracja ale jawne kopiowanie to bym powiedział że było u takich pisarzy jak Terry Brooks (Shannara), Tad Williams (Pamięć, Smutek i Cierń), Guy Gavriel Kay (Fionavarski Gobelin), Terry Goodkind (Miecz prawdy) no i oczywiście Dungeons & Dragons. Tolkien spopularyzował fantasy ale Sanderson się myli. Po Tolkienie sword & sorcery miało sie cały czas ok (Elryk z Melniboné czy Kane), zaś tacy autorzy jak Jack Vance, Patricia A. McKillip, Peter S. Beagle czy nawet Gene Wolfe więcej mieli wspólnego z Le Guin niż Tolkienem (z Andre Norton czy C.J. Cherryh to też bym się zastanawiał). Sapkowski to chyba bardziej kocha "Był sobie raz na zawsze król" White'a (pierwszy tom to 1938 rok!) niż Tolkiena. Glen Cook w latach 80tych odszedł całkowicie od tolkienowskiego schematu ("Imperium grozy" powstało PRZED "Czarną kompanią") a echa Cooka są widoczne do dziś u Eriksona, Abercombiego, Marka Lawrence'a, Wegnera czy Feliksa W. Kresa.
Sanderson, Sanderson...Jego popularność jest rzeczą dla mnie niezrozumiałą, to jest ten typ fantasy, którego bardzo nie trawię, nie wiem, chyba się starzeję.
Archiwum Burzowego Światła jest po prostu fenomenalne. To prawdopodobnie najlepszy kawałek czystego fantasy od czasów właśnie Tolkiena. To oczywiście nie oznacza, że są to książki pozbawione wad, jednak wady te nikną gdzieś pośród kunsztu autora.
Poniekąd rozumiem ten zarzut, bo książki z tego cyklu mają niestety dłużyzny. Ale bez tego nie doceniłoby się momentów, kiedy akcja przyspiesza. Cóż, nie wszystko do każdego trafia. Obecnie jednak Archiwum Burzowego Światła ma jedną z najwyższych średnich dla całego gatunku na LubimyCzytać. To naprawdę duże osiągnięcie.
I tutaj racja. Był tak dobry, że do Tolkiena to nie zbliżył się żaden pisarz fantasy w kwestiach takich jak kreowanie świata, jego historii, mitologii, a nawet języków czy muzyki.
Najbliżej są chyba Steven Erikson, Robert Jordan i M. A. R. Barker i w pewnych częściach George R.R.Martin, który byłby bliżej, gdyby w Westeros była jakaś mitologia i stworzyłby choć jeden pełny język.
Na tym tle duża szkoda, że J.K. Rowling nie zdecydowała się bardziej rozwinąć świata czarodziejów. Jasne, sporo dodała i sporo wiemy, są Baśnie Barda Beedle'a, co do których wiemy, że minimum jedna nie jest do końca bajką, ale wciąż... gdyby odpowiedziała na takie pytania jak skąd wzięła się magia, czy czarodzieje mają jakąś swoją religię, rozszerzyła mitologię oraz historię świata czarodziejów do starożytności...
GRYOnline.pl:
tvgry.pl:
